चिन्हसृष्टीकरण आणि स्थानिकता
चिन्हसृष्टीकरणाचा जागतिक कालखंडाचा काळ अद्याप संपलेला नसला तरी आज ना उद्या तो संपणे अटळ आहे विशेषतः कलेच्या संदर्भात . हा काळ सृजनात्मक गर्दीचा काळ आहे आणि त्यामुळेच एडिटर ची गरज आहे इतक्या मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती होत आहे कि रसिक गुदमरून जावा साधा इतिहास लिहायला जावा तर काळ आणि अवकाश ह्यांच्या विविधतेचा एव्हढा प्रचंड भडीमार होत आहे कि केवळ डाटा बघून हबकून जायला होते साध्या मराठी आदिवासी संस्कृतीचा अभ्यास किंवा महारांचा वा कोकणस्थ ब्राम्हणांचा अभ्यास करायला जावा तर प्रचंड डाटा उपलब्ध आहे . म्हणजे इथे अवकाशातील केवळ एक जात निवडली तरी संशोधनातील चार वर्षे सहज जावीत साहजिकच जगातील कोकणस्थ ब्राम्हण वैग्रे तर आणखी कठीण
हा जो डाटाचा महासागर आपल्यावर आदळतोय त्याचं करायचं काय ? मी ह्यावर शोधलेला उपाय म्हणजे अवकाशाबाबत नागेशी बांदिवडे हे गाव कोल्हापूर हे माझे शहर आणि मुंबई ही महानगरी ही घालून घेतलेली मर्यादा काळाबाबत इसवीसनपूर्व ५००० ते आत्ताचा काळ , दर्शनाबाबत शैव , विचारप्रणालीबाबत विवेकानंद , शिवाजी , बसवेश्वर , फुले , गांधी , आंबेडकर आणि विरोधी पक्ष म्हणून सावरकर , संघ वैग्रे कार्यसंस्कृतीबाबत , कला , अध्यात्म , धर्म ही तीन क्षेत्रे आणि संदर्भक्षेत्रे म्हणून भारत , महाराष्ट्र , आशिया ,आणि शेवटी जग , विज्ञान , तंत्रज्ञान व चिन्हतंत्रज्ञान एव्हढी निवड केली खरेतर हेही हेवी आहे पण अटळ आहे
भविष्यात भूगोल अधिकाधिक चिन्हीय पातळीवर व्यापक पण ज्ञान व कलेबाबत अधिकाधिक स्थानिक होत जाणे अटळ आहे दुर्देवाची गोष्ट अशी कि मराठीत ह्याची जाण फारच कमी आहे देशीवाद आणि स्थानिकवाद ह्या दोन भिन्न गोष्टी आहेत आणि स्थानिकवादाला परंपरेशी फार देणे घेणे नाही त्याचा भर स्थानिक अवकाशावर आहे तो देवदासी प्रथा वैज्ञानिक पातळीवर तपासेल आणि ती कालबाह्य म्हणून नाकारेल उगाच परंपरेचे गोडवे गाणार नाही शाहू महाराजांचे काम तो स्थानिकवादाच्या आधारे पुराव्याच्या आधारे तपासेल उगाच इमोशनल होणार नाही .
चिन्हसृष्टीकरणाचा जागतिक कालखंडाचा काळ अद्याप संपलेला नसला तरी आज ना उद्या तो संपणे अटळ आहे विशेषतः कलेच्या संदर्भात . हा काळ सृजनात्मक गर्दीचा काळ आहे आणि त्यामुळेच एडिटर ची गरज आहे इतक्या मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती होत आहे कि रसिक गुदमरून जावा साधा इतिहास लिहायला जावा तर काळ आणि अवकाश ह्यांच्या विविधतेचा एव्हढा प्रचंड भडीमार होत आहे कि केवळ डाटा बघून हबकून जायला होते साध्या मराठी आदिवासी संस्कृतीचा अभ्यास किंवा महारांचा वा कोकणस्थ ब्राम्हणांचा अभ्यास करायला जावा तर प्रचंड डाटा उपलब्ध आहे . म्हणजे इथे अवकाशातील केवळ एक जात निवडली तरी संशोधनातील चार वर्षे सहज जावीत साहजिकच जगातील कोकणस्थ ब्राम्हण वैग्रे तर आणखी कठीण
हा जो डाटाचा महासागर आपल्यावर आदळतोय त्याचं करायचं काय ? मी ह्यावर शोधलेला उपाय म्हणजे अवकाशाबाबत नागेशी बांदिवडे हे गाव कोल्हापूर हे माझे शहर आणि मुंबई ही महानगरी ही घालून घेतलेली मर्यादा काळाबाबत इसवीसनपूर्व ५००० ते आत्ताचा काळ , दर्शनाबाबत शैव , विचारप्रणालीबाबत विवेकानंद , शिवाजी , बसवेश्वर , फुले , गांधी , आंबेडकर आणि विरोधी पक्ष म्हणून सावरकर , संघ वैग्रे कार्यसंस्कृतीबाबत , कला , अध्यात्म , धर्म ही तीन क्षेत्रे आणि संदर्भक्षेत्रे म्हणून भारत , महाराष्ट्र , आशिया ,आणि शेवटी जग , विज्ञान , तंत्रज्ञान व चिन्हतंत्रज्ञान एव्हढी निवड केली खरेतर हेही हेवी आहे पण अटळ आहे
भविष्यात भूगोल अधिकाधिक चिन्हीय पातळीवर व्यापक पण ज्ञान व कलेबाबत अधिकाधिक स्थानिक होत जाणे अटळ आहे दुर्देवाची गोष्ट अशी कि मराठीत ह्याची जाण फारच कमी आहे देशीवाद आणि स्थानिकवाद ह्या दोन भिन्न गोष्टी आहेत आणि स्थानिकवादाला परंपरेशी फार देणे घेणे नाही त्याचा भर स्थानिक अवकाशावर आहे तो देवदासी प्रथा वैज्ञानिक पातळीवर तपासेल आणि ती कालबाह्य म्हणून नाकारेल उगाच परंपरेचे गोडवे गाणार नाही शाहू महाराजांचे काम तो स्थानिकवादाच्या आधारे पुराव्याच्या आधारे तपासेल उगाच इमोशनल होणार नाही .
Comments
Post a Comment